Patrick Sweetlove, huisarts
home
raadpleging
infomail
actueel
medische info
hyperlinks

Hersenvliesontsteking of meningitis

Wat is hersenvliesontsteking of meningitis?

meningitis: de 'meninges' zijn ontstoken en verdiktMeningitis is een ontsteking ter hoogte van de hersenvliezen ('meninges' in het Engels). De ziekte kan worden veroorzaakt door verschillende types bacteriën en virussen :

  • bacteriële meningitis is zeldzaam, maar kan zeer ernstig zijn en het snel toedienen van antibiotica is levensnoodzakelijk. Er zijn 3 kiemen die meningitis kunnen veroorzaken : de meningokok, de pneumokok (meer gekend als oorzaak van pneumonie) en Haemophilus influenzae (type b) (Hib). Deze kiemen kunnen ook een bloedvergiftiging veroorzaken, wat over het algemeen erger is dan meningitis.
  • virale meningitis komt het meest voor, is minder ernstig en kan niet worden behandeld met antibiotica.

Alle vormen hebben dezelfde symptomen; alleen laboratoriumonderzoek kan bepalen welk type de aandoening veroorzaakt.

Hoe uit meningitis zich?

De symptomen van meningitis kennen, kan iemands leven redden.

Bij kinderen, jongeren en volwassenen kunnen gelijktijdig of afzonderlijk verschillende symptomen optreden : hoofdpijn, koorts, braken, nekstijfheid, gewrichtspijnen, neiging om licht te vermijden (fotofobie), rode vlekken, verwardheid, slaapdronken zijn, coma.

Bij baby's zijn de symptomen minder duidelijk : ernstige koortsopstoten, soms met stuiptrekkingen, braken en huiduitslag (rode vlekken). Verder kunnen ook gedragswijzigingen optreden : eten weigeren, prikkelbaarheid, kreunen, lusteloosheid of verwardheid en moeizaam wakker worden.

Meningitis evolueert in 1 à 2 dagen, zelfs in enkele uren en de patiënt wordt ernstig ziek.

Wat moet u doen bij een vermoeden van meningitis?

Onmiddellijk de huisarts verwittigen en indien hij niet beschikbaar is, naar het dichtsbijzijnde ziekenhuis gaan.

Hoe wordt bacteriële meningitis overgedragen?

De bacteriën die meningitis kunnen veroorzaken zijn zeer alledaags en leven van nature in de keelholte en in de neus. Ze verspreiden zich van persoon tot persoon, na nauw, rechtstreeks en langdurig contact, door vochtafscheidingen uit de keel (hoesten, niezen, omhelzen) en/of neusafscheidingen (snuiten).De aandoening wordt dus niet doorgegeven in zwembaden. De verspreiding van meningitis treedt voornamelijk op in gesloten gemeenschappen (bv. kinderdagverblijven, scholen, dichtbevolkte wijken).

Na de besmetting kan het 2 tot 10 dagen duren alvorens symptomen optreden.

Bij iedereen, ook gezonde personen, en op elke leeftijd kunnen weken- en zelfs maandenlang na de infectie nog kiemen worden gevonden. “Drager zijn” helpt de mens om een natuurlijke immuniteit op te bouwen. Slechts in uitzonderlijke omstandigheden (vermoeidheid, zwakte, verminderde weerstand) nemen de bacteriën de bovenhand op de verdediging van het lichaam en veroorzaken zij meningitis.

Melding van meningokokken in Vlaanderen


Meningitis in Vlaanderen

bron: Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid, laatste update op 17/05/2013

Wie kan meningitis oplopen?

Op elke leeftijd kan iemand meningitis of bloedvergiftiging of “septicemie” oplopen.

Bij kinderen die jonger zijn dan 4 jaar, wordt voornamelijk H. influenzae meningitis (type b) vastgesteld.

Meningokokken meningitis is op elke leeftijd de meest voorkomende oorzaak van meningitis en septicemie; het merendeel van de infecties treedt op bij zeer jonge kinderen; sinds enkele jaren komen zij ook bij jongeren van 15 tot 19 jaar en bij volwassenen voor.

Jongeren, maar voornamelijk oudere volwassenen, kunnen ook een pneumokokken meningitis opdoen.

Hoe kan meningitis worden behandeld?

Antibiotica wordt gebruikt voor de behandeling van bacteriële meningitis; de toegediende producten zijn afhankelijk van de oorzakelijke kiem.

Bestaat er een vaccin tegen meningitis?

Er bestaat nog geen vaccin dat bescherming biedt tegen alle vormen van bacteriële meningitis.

  • Het vaccin tegen meningokokken type C zit in het vaccinatieschema voor baby's. Dat is een eenmalige inspuiting die wordt gegeven op de leeftijd van 15 maanden, om de simultane toediening van de rappelvaccinatie tegen pneumokokken en de eerste dosis Mazelen-Bof-Rubella mogelijk te maken.
  • Er bestaat sinds 2013 een geconjugeerd vaccin dat beschermt tegen meningokokken type A, C, W en Y. De suikermoleculen van het kapsel van de bacterie zijn hierbij gekoppeld aan een eiwit. Een eenmalige intramusculaire injectie (0,5 ml) volstaat. Bescherming treedt in vanaf de 10e dag. Nimenrix® wordt toegediend vanaf de leeftijd van 1 jaar, Menveo® vanaf de leeftijd van 2 jaar. Het is nog niet gekend na hoeveel jaar een herhalingsinenting moet worden gegeven. Momenteel raadt men in de Verenigde Staten aan na 5 jaar (na 3 jaar voor kinderen die hun eerste vaccinatie vóór de leeftijd van 7 jaar kregen).

    Vaccinatie met dit geconjugeerd vaccin tegen type A, C, W en Y wordt ook aangeraden aan reizigers:
    • Vereist voor pelgrims naar Mekka.
    • Te overwegen bij reizigers die tijdens de meningitisperiode (van eind december tot eind juni) in de landen van de subsaharische meningitisgordel rondreizen en er in nauw contact komen met de plaatselijke bevolking of er gedurende meer dan 4 weken verblijven.
    • Aangeraden aan volwassenen met een verzwakte weerstand. Homomannen met extra medische risicoís zoals bv. aids met afweerverlaging (<200 CD4 cellen/mm3), ziekten of behandelingen die het immuunsysteem ondermijnen, nierinsufficiŽntie, levercirrose, diabetes. Alle homomannen met wisselende contacten die deelnemen aan activiteiten met internationaal publiek. Hieronder vallen vooral mensen met HIV die reizen naar New-York, waar midden 2013 een haard van meningitis is uitgebroken onder HIV-positieve homomannen.
  • Er is ook een vaccin dat bescherming biedt tegen pneumokokkenmeningitis. Dat wordt aangeraden aan personen die ouder zijn dan 65 jaar of verzwakt zijn door een aanslepende ziekte, waaronder HIV. Dit vaccin is verboden voor kinderen die jonger zijn dan 2 jaar.
  • Er bestaat een vaccin tegen H. influenzae meningitis (type b) dat deel uitmaakt van het vaccinatieschema voor baby’s.

 

Wat moet er gebeuren indien er zich een geval van meningitis voordoet binnen een gezin of een gesloten gemeenschap?

Nauw en langdurig contact met de patiënt verhoogt het risico op meningitis. Contact met klasgenoten en collega's op het werk is zelden riskant. Bijgevolg is er geen onderzoek of behandeling vereist. Raadpleeg uw huisarts als u vragen heeft over preventieve maatregelen.

In geval van meningokokken meningitis en soms ook H. influenzae meningitis wordt een behandeling met antibiotica aangeraden voor de familieleden en de personen die in nauw contact staan met de patiënt. Deze behandeling vermindert het risico op besmetting, maar sluit het niet uit. Het is voorzichtiger om gedurende één maand waakzaam te blijven.

Enkele praktische richtlijnen

  • Jonge kinderen tegen H. influenzae meningitis (type b) en oudere personen tegen pneumokokken meningitis inenten.
  • In geval van koortsopstoten en/of huiduitslag, contact opnemen met de huisarts of naar een ziekenhuis gaan.
  • Het ziektegeval aan de directeur van de school of van het kinderdagverblijf rapporteren.
  • Een antibioticabehandeling volgen die wordt voorgeschreven door de huisarts. Hou u strikt aan de dosering en de duur van de behandeling.
  • Vermijden om uit het glas van een patiënt te drinken en met zijn bestek te eten.
  • Na het snuiten of niezen de handen wassen.

Links

laatste update 25 september 2013


Mocht je na het lezen van deze brochure nog vragen hebben, stel ze gerust tijdens uw raadpleging.

Dr. Patrick Sweetlove,
Osystraat 41, 2060 Antwerpen
Raadpleging enkel na afspraak op: 03 / 225 24 25.


Terug naar Medische informatie
[Home] [Raadpleging] [Infomail] [Actueel] [Medische info] [Links]