Hersenvliesontsteking
of meningitis
|
| Wat is hersenvliesontsteking
of meningitis? |
Meningitis
is een ontsteking ter hoogte van het hersenvlies.
Ze kan veroorzaakt worden door verschillende types
bacteriën en virussen :
- bacteriële
meningitis is zeldzaam, maar kan zeer ernstig zijn
en het snel toedienen van antibiotica is levensnoodzakelijk.
Er zijn 3 kiemen die meningitis kunnen veroorzaken
: de meningokok, de pneumokok (meer gekend als oorzaak
van pneumonie) en Haemophilus influenzae (type b)
(Hib). Deze kiemen kunnen ook een bloedvergiftiging
veroorzaken, wat over het algemeen erger is dan
meningitis.
- virale
meningitis komt het meest voor, is minder ernstig
en kan niet worden behandeld met antibiotica.
Alle
vormen hebben dezelfde symptomen; alleen laboratoriumonderzoek
kan bepalen welk type de aandoening veroorzaakt.
|
| Hoe uit meningitis
zich? |
De
symptomen van meningitis kennen, kan iemands leven
redden.
Bij
kinderen, jongeren en volwassenen kunnen gelijktijdig
of afzonderlijk verschillende symptomen optreden :
hoofdpijn, koorts, braken, nekstijfheid, gewrichtspijnen,
neiging om licht te vermijden (fotofobie), rode vlekken,
verwardheid, slaapdronken zijn, coma.
Bij
baby's zijn de symptomen minder duidelijk : ernstige
koortsopstoten, soms met stuiptrekkingen, braken en
huiduitslag (rode vlekken). Verder kunnen ook gedragswijzigingen
optreden : eten weigeren, prikkelbaarheid, kreunen,
lusteloosheid of verwardheid en moeizaam wakker worden.
Meningitis
evolueert in 1 à 2 dagen, zelfs in enkele uren
en de patiënt wordt ernstig ziek.
|
| Wat moet u doen bij
een vermoeden van meningitis? |
Onmiddellijk
de huisarts verwittigen en indien hij niet beschikbaar
is, naar het dichtsbijzijnde ziekenhuis gaan.
|
| Hoe
wordt bacteriële meningitis overgedragen? |
De
bacteriën die meningitis kunnen veroorzaken zijn
zeer alledaags en leven van nature in de keelholte
en in de neus. Ze verspreiden zich van persoon tot
persoon, na nauw, rechtstreeks en langdurig contact,
door vochtafscheidingen uit de keel (hoesten, niezen,
omhelzen) en/of neusafscheidingen (snuiten).De aandoening
wordt dus niet doorgegeven in zwembaden. De verspreiding
van meningitis treedt voornamelijk op in gesloten
gemeenschappen (bv. kinderdagverblijven, scholen,
dichtbevolkte wijken).
Na
de besmetting kan het 2 tot 10 dagen duren alvorens
symptomen optreden.
Bij
iedereen, ook gezonde personen, en op elke leeftijd
kunnen weken- en zelfs maandenlang na de infectie
nog kiemen worden gevonden. “Drager zijn”
helpt de mens om een natuurlijke immuniteit op te
bouwen. Slechts in uitzonderlijke omstandigheden (vermoeidheid,
zwakte, bv. een verkoudheid die reeds lange tijd aansleept)
nemen de bacteriën de bovenhand op de verdediging
van het lichaam en veroorzaken zij meningitis.
|
| Waar
in België komt meningitis voor? |
In
2000 heeft het referentielaboratorium voor meningokokken
in bijna alle arrondissementen van het land gevallen
van meningitis vastgesteld. Tweeënzestig procent
van alle gevallen werd in Vlaanderen waargenomen,
25% in Wallonië en 13% in Brussel. (figuur
1)
|
| Wie
kan meningitis oplopen? |
Op
elke leeftijd kan iemand meningitis of bloedvergiftiging
of “septicemie” oplopen.
Bij
kinderen die jonger zijn dan 4 jaar, wordt voornamelijk
H. influenzae meningitis (type b) vastgesteld.
Meningokokken
meningitis is op elke leeftijd de meest voorkomende
oorzaak van meningitis en septicemie; het merendeel
van de infecties treedt op bij zeer jonge kinderen;
sinds enkele jaren komen zij ook bij jongeren van
15 tot 19 jaar en bij volwassenen voor. (figuur
2).
Jongeren,
maar voornamelijk oudere volwassenen, kunnen ook een
pneumokokken meningitis opdoen.
|
| Hoe
kan meningitis worden behandeld? |
Antibiotica
wordt gebruikt voor de behandeling van bacteriële
meningitis; de toegediende producten zijn afhankelijk
van de oorzakelijke kiem.
|
| Bestaat
er een vaccin tegen meningitis? |
Er
bestaat nog geen vaccin dat bescherming biedt tegen
alle vormen van bacteriële meningitis.
Sinds
januari 2001 is er een gecombineerd vaccin beschikbaar
tegen infecties met meningokokken van groep C (33%
van de gevallen in 2000). Dat biedt bescherming aan
jonge kinderen.
Het
vaccin dat bescherming biedt tegen pneumokokken meningitis
wordt aangeraden voor personen die ouder zijn dan
65 jaar of zijn verzwakt door een aanslepende ziekte;
het vaccin is verboden voor kinderen die jonger zijn
dan 2 jaar.
Er
bestaat een vaccin tegen H. influenzae meningitis
(type b) dat deel uitmaakt van het vaccinatieschema
voor baby’s, te vinden op deze site.
Er
bestaat een tetravalent vaccin tegen de meningitisgroepen
A, C, Y, W135, maar dat is pas doeltreffend vanaf
de leeftijd van twee jaar. Dit vaccin wordt aanbevolen
voor tropische reisbestemmingen.
|
| Wat
moet er gebeuren indien er zich een geval van meningitis
voordoet binnen een gezin of een gesloten gemeenschap? |
Nauw
en langdurig contact met de patiënt verhoogt
het risico op meningitis. Contact met klasgenoten
en collega's op het werk is zelden riskant. Bijgevolg
is er geen onderzoek of behandeling vereist. Raadpleeg
uw huisarts als u vragen heeft over preventieve maatregelen.
In
geval van meningokokken meningitis en soms ook H.
influenzae meningitis wordt een behandeling met antibiotica
aangeraden voor de familieleden en de personen die
in nauw contact staan met de patiënt. Deze behandeling
vermindert het risico op besmetting, maar sluit het
niet uit. Het is voorzichtiger om gedurende één
maand waakzaam te blijven.
|
| Enkele
praktische richtlijnen |
- Jonge
kinderen tegen H. influenzae meningitis (type b)
en oudere personen tegen pneumokokken meningitis
inenten.
- In
geval van koortsopstoten en/of huiduitslag, contact
opnemen met de huisarts of naar een ziekenhuis gaan.
- Het
ziektegeval aan de directeur van de school of van
het kinderdagverblijf rapporteren.
- Een
antibioticabehandeling volgen die wordt voorgeschreven
door de huisarts. Hou u strikt aan de dosering en
de duur van de behandeling.
- Vermijden
om uit het glas van een patiënt te drinken
en met zijn bestek te eten.
- Na
het snuiten of niezen de handen wassen.
|
| Figuren
|
Figuur
1
Verspreiding van de gevallen van meningokokken
meningitis (2000)
Bron: Referentielaboratorium voor meningokokken
(W.I.V.)
|
Figuur
2
Verdeling van de meningokokken meningitis
per leeftijd (2000)
Bron: Referentielaboratorium voor meningokokken
(W.I.V.)
|
|
| Links
|
|
Mocht
je na het lezen van deze brochure nog vragen hebben,
stel ze gerust tijdens de raadpleging!
Dr. Patrick
Sweetlove,
Osystraat 41, 2060 Antwerpen
Raadpleging enkel na afspraak op: 03 / 225 24 25.
|
| Terug
naar Medische informatie |
