Acne

Wat is acne?

Acne is een huidaandoening, die meestal in de puberteit begint.

Vlak onder de huid zitten talgkliertjes die een soort vet (sebum) afscheiden, om de huid soepel te houden en te beschermen tegen uitdroging.
Wordt er te veel sebum gemaakt, dan kunnen de talgkliertjes verstopt of ontstoken raken. Hierdoor ontstaat acne. Kenmerkend is een vette huid met witte bolletjes (white heads) of zwarte puntjes (black heads). Deze white en black heads, ook wel mee-eters genoemd, zijn in feite kleine propjes die de afvoergangen van de talgklieren afsluiten. Vaak ontsteken deze kliertjes, waardoor er rode papels met gele kopjes (puistjes) op ontstaan. In ernstige gevallen kunnen er grote, pijnlijke knobbels of abcessen ontstaan. Dit zien we bijna uitsluitend bij mannen.

Acne komt voornamelijk voor in het gezicht, maar kan zich ook in de hals en nek, op de borst, schouders en rug voordoen.

Hoe kom je eraan?

Acne ontstaat dus als de huid te veel sebum gaat produceren. Dit kan verschillende oorzaken hebben:

Erfelijke factoren:
Bij de ene familie komt acne meer voor dan bij een andere.

Hormonen:
In de puberteit neemt de productie van hormonen toe, zowel van mannelijke hormonen (androgenen) als van vrouwelijke hormonen (oestrogenen, progestagenen).
Het zijn vooral de mannelijke hormonen die, bij jongens èn meisjes, de talgklieren stimuleren om meer huidsmeer te maken. Vrouwelijke hormonen gaan de productie hiervan juist tegen; daarom hebben jongens meer last van acne dan meisjes.
Niet zozeer de hoeveelheid hormonen die je hebt, wel het onevenwicht tussen de hormonen onderling en de verhoogde gevoeligheid van de talgkliertjes voor de mannelijke hormonen, dragen ertoe bij dat je acne krijgt.

Bacteriën:
Op je huid zitten altijd bepaalde bacteriën. Als je huid gezond is, heb je daar geen weet van, maar bij acne kunnen ze soms een infectie veroorzaken, doordat ze van buitenaf de poriën binnendringen. De infectie beperkt zich tot je huid en veroorzaakt geen koorts.

Medicijnen:
Sommige geneesmiddelen tegen epilepsie, kalmeringsmiddelen en cortisonecrèmes kunnen acne veroorzaken of verergeren.

Cosmetica:
Vettige (oliehoudende) crèmes, make-up e.d. kunnen de poriën van de huid verstoppen en zo acne veroorzaken of verergeren.

Is acne besmettelijk?

Nee. De bacteriën die bij acne een rol spelen, bevinden zich op de huid van ieder mens. Acne is dan ook geen infectieziekte en dus niet besmettelijk; ook niet als er puistjes met gele puskoppen zijn ontstaan.

Wat is er aan te doen?

Acne gaat vanzelf weer over. Maar dat kan soms jaren duren maar ondertussen wil je natuurlijk maatregelen nemen om die uitslag zoveel mogelijk te beperken. Iedereen wil er immers goed uitzien. Gelukkig zijn er hulpmiddelen die je hierbij kunt toepassen.

Wat kun je zelf doen?

Je bewijst je huid een grote dienst door niet aan mee-eters of puistjes te krabben. Uitknijpen van puistjes en white heads is ook uit den boze. Je acne kan erdoor verergeren omdat je de kans op een ontsteking vergroot. Je kan er lelijke littekens aan overhouden.
Black heads kunnen na applicatie van lauwe kompressen wel worden verwijderd. Druk met de zijkant van je vingers en niet met je nagels (infectiegevaar) de black head uit de mond van het talgkliertje.
Was je huid voorzichtig, liefst met lauwwarm water. Droog je voorzichtig af met een zachte handdoek. Hard wrijven en schoonboenen bevorderen juist de dagproductie. Gebruik zo min mogelijk zeep of uitdrogende lotions. Ook hier zal je huid op reageren met een verhoogde dagproductie.
Verstop je acne niet onder een dikke laag make-up. Je poriën raken dan afgesloten, waardoor er nog meer puistjes kunnen ontstaan. Gebruik desnoods make-up op waterbasis.
Zonlicht maakt onze huid wat donkerder van kleur. De acne blijft, maar zit verdoken onder de bronzen huidskleur. Zon mag, maar niet overdrijven en niet in combinatie met hoge vochtigheid.
Stress kan acne verergeren. Probeer spanningen dan ook zoveel mogelijk uit de weg te gaan. Dat is vaak makkelijker gezegd dan gedaan, maar zorg in elk geval voor voldoende ontspanning.
Massage en sauna's verhogen het ontstekingsrisico.

Apotheker

Uit onderzoek blijkt dat 50% van de cosmetica acne uitlokken. Het aantal producten dat een gunstige invloed heeft op acne is beperkt. De meeste cosmetica hebben géén tot een ongunstig effect op acne. Bij de apotheker is een aantal middeltjes tegen acne zonder voorschrift te koop. In lichte gevallen helpen ze soms wel, maar bij ernstiger acne meestal niet. Bovendien is het resultaat vaak pas na 1 à 2 maanden zichtbaar. De meeste middelen tegen acne die je vrij kunt kopen, bevatten een stof die de bovenste laag van je huid (de hoornlaag) doet afschilferen. Dit gaat verstopping van de talgkliertjes tegen.

Blijkt het door jou gekochte middel niet of nauwelijks te werken, blijf dan niet steeds andere middelen uitproberen, maar ga liever naar je huisarts. Hij kan je een middel voorschrijven op maat van de problemen van jouw huid. Soms is dat een op maat samengestelde crème, gel of melk. Maar soms is het nodig om een tijdje een medicijn in te nemen. Een aangepast medicijn voorkomt littekens die je anders je hele leven meedraagt.

Huisarts

De behandeling van acne verloopt stapsgewijs, dat wil zeggen dat er diverse middelen zijn voor de verschillende gradaties van de aandoening. Dus afhankelijk van je leeftijd, de ernst en de duur van je acne zal je huishuisarts een behandelplan voor je opstellen.

De mogelijkheden op een rijtje:

Producten in de vorm van een crème of lotion op basis van salicylzuur of benzoylperoxide. Deze middelen zorgen ervoor dat de afvoer van de talgkliertjes niet verstopt raakt. Ook werken ze licht ontstekingsremmend.
Als de acne ernstiger is, zijn producten op basis van antibiotica aangewezen. De antibioticacrème of -lotion dient op de huid te worden gesmeerd om bacteriën te doden en ontstekingen tegen te gaan of te genezen.
Antibiotica, in de vorm van capsules, die moeten worden ingenomen ter bestrijding en preventie van ontstekingen.
Bij zeer ernstige acne kan je huisarts overwegen om een behandeling met vitamine A-zuur te starten. Behandeling met deze preparaten is niet zonder gevaar en wordt dan ook zoveel mogelijk vermeden. Je mag tijdens of kort na het gebruik van vitamine A-zuur absoluut niet zwanger worden, omdat je dan groot risico loopt op een baby met afwijkingen. Strikte anticonceptie is dan ook noodzakelijk. Ook mag je tijdens en vlak na de behandeling geen bloed geven.
Meisjes en vrouwen kunnen in plaats van deze middelen ook een speciale anticonceptiepil gebruiken die cyproteroneacetaat bevat. Dit is een progestageen met een anti-androgene werking, hetgeen betekent dat het de prikkel tot acnevorming onderdrukt. Uiteraard is dit niet de juiste keuze als je kinderen wilt.

Een behandeling tegen acne vraagt tijd en geduid zowel bij de huisarts als bij de patiënt. Gezien het ontstaansmechanisme van acne (puberteit, erfelijkheid) zal een behandeling enkel de acne onderdrukken en niet genezen. Bij een behandeling kunnen er pas na 1 maand of langer resultaten worden verwacht. De behandeling moet daarom verschillende maanden worden volgehouden. Gebrek aan wilskracht is vaak de oorzaak van een 'mislukte' behandeling.

Misverstanden rond acne

Er bestaan nogal wat misverstanden rondom acne. Dit zijn de belangrijkste:

Acne is het gevolg van slechte hygiëne
De zwarte puntjes en puistjes wekken bij sommige mensen de indruk dat iemand met acne zich niet goed wast. Dat is echter absoluut niet waar, want acne wordt niet veroorzaakt door vuil. Wassen helpt dan ook niet. Je moet zelfs oppassen dat je je niet te vaak en te hardhandig wast, aangezien dit een averechts effect heeft.

Vet voedsel leidt tot acne
In tegenstelling tot wat men vaak denkt heeft vette voeding geen invloed op acne. Dus frieten, chocolade, pinda's en kaas maken je acne niet erger. Maar los hiervan, is het gezonder om niet te veel vette producten te gebruiken.

Obstipatie
Een moeilijke stoelgang heeft niets te maken met acne. Dit misverstand komt voort uit een oude mythe, als zou acne worden veroorzaakt door onzuiverheid of afvalstoffen in het lichaam.

Acne komt door seks
Onzin. Omdat acne meestal in de puberteit begint en je in deze periode ook de eerste seksuele gevoelens hebt, dacht men lange tijd dat acne iets te maken had met seksuele activiteiten (bijvoorbeeld masturbatie). Er is echter geen enkel verband tussen seks en acne.

Tot slot

Acne is een vervelende aandoening, maar gelukkig geen ernstige. Troost jezelf met de gedachte dat het op een gegeven moment over is en dat er dan ook niets meer van te zien is. Tenzij je er niet vanaf bent gebleven en hebt zitten krabben, knijpen en wrijven. Dan is de kans groot dat je wel blijvende littekens overhoudt.

Afblijven dus, hoe moeilijk het soms ook is!

Enkele foto's

Acne "vulgaris" of "juvenilis" op de borst van een jongen van 19 jaar.

Acne "vulgaris" of "juvenilis" op het gelaat van een jongen van 19 jaar

Acne Comedonica in de nek van een jongen van 16 jaar

Niet behandelde acne laat ernstige littekens na op het gelaat, zoals bij deze jongeman van 22 jaar