Actueel
Ernstig acuut luchtwegensyndroom SARS |
2003-06-01 |
Wat is het?
De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft wereldwijd om aandacht gevraagd voor een nieuwe aandoening aan de luchtwegen waarmee eind mei 2003 wereldwijd meer dan 8000 mensen waren besmet en waaraan toen meer dan 700 mensen waren overleden. Zij noemt de ziekte "Sars": severe acute respiratory syndrome of het "ernstig acuut luchtwegensyndroom'' . De eerste gevallen deden zich voor in China, Hongkong, Thailand, Indonesië, Vietnam, Taiwan en op de Filippijnen. Ook in Europa, Canada en de Verenigde Staten werden gevallen gemeld van reizigers uit deze streken.
Sars of Severe Acute Respiratory Syndrome is een levensbedreigende longontsteking. De Sars-symptomen komen snel op. Het gaat om meer dan 38 graden koorts en één of meer ademhalingsproblemen, zoals hoesten en kortademigheid. Andere mogelijke symptomen zijn hoofdpijn, spierstijfheid, verlies van eetlust, verwardheid, huiduitslag en diarree. Lichaamsvloeistoffen en vooral aangehoeste druppeltjes kunnen de besmetting overdragen.
De WHO beklemtoont dat veel onschuldige luchtweginfecties op een vroeg stadium van Sars kunnen lijken. Een behandeling is daarbij niet nodig, ze genezen spontaan na enkele dagen. Reizigers uit gebieden waar veel Sars voorkomt én symptomen hebben kunnen beter hun huisarts om raad vragen.
Sars-virus geïdentificeerd
Een team wetenschappers van de universiteit van Hong Kong kondigde in maart 2003 aan dat ze met succes het Sars-virus hebben kunnen kweken. Er werd ook een betrouwbare test ontwikkeld die Sars kan opsporen in het bloed van patiënten. Een snelle en betrouwbare Sars-test is immers nodig om snel zekerheid te kunnen geven bij mogelijk besmette patiënten en bij "bezorgd gezonden".
Sinds april 2003 is het genoom van het Sars virus bekend. Dat is de samenstelling van zijn erfelijk materiaal. Die samenstelling hebben de wetenschappers nodig om een vaccin tegen Sars te ontwikkelen. Dat onderzoek is nu aan de gang. Maar veel commerciële bedrijven aarzelen nog om geld te stoppen in Sars-onderzoek, omdat ze niet weten hoe lang het virus nog voor overlast zal blijven zorgen.
De Amerikaanse wetenschappers denken dat ze met vereende krachten een vaccin kunnen ontwikkelen en proberen de bedrijven te motiveren. "Om eerlijk te zijn denk ik niet dat Sars als een kaars zal uitgaan", zegt Anthony Fauci, directeur van het Amerikaanse Instituut voor Gezondheid. "We bevinden ons in een speciale situatie: middenin de ontwikkeling van een ziekte. Daarom moeten we, om de volksgezondheid te bevorderen, zo snel mogelijk strategische keuzes maken".
Epitopen
Het genoom van het virus bevat instructies voor de aanmaak van eiwitten, dus wie het genoom kent, kan ook voorspellen uit welke eiwitten het virus is opgebouwd. Eiwitten zijn in theorie lange ketenvormige moleculen, maar in de praktijk hebben ze een ingewikkelde opgevouwen structuur, met lussen, krullen, waterafstotende en wateraantrekkende delen.
Om te voorspellen hoe de eiwitten er uitzien, bestaan er computerprogramma's. Maar zo'n driedimensionaal model van een viraal eiwit zegt niet alles. In het lichaam worden vijandige virussen door de witte bloedcellen aangevallen en in stukjes geknipt. Witte bloedcellen gaan die stukjes viruseiwit als trofee op hun celoppervlak meedragen, om aan andere witte bloedcellen te tonen hoe de "vijand'' er uitziet. Zo wordt een verdere afweerreactie op gang gebracht.
Het computerprogramma Epibase van het Gentse biotechbedrijf AlgoNomics gaat na welke stukjes viruseiwit passen op de "trofeeënhouder'' op het oppervlak van de witte bloedcellen. Een vaccin dat die stukjes viruseiwit bevat, maakt de mens dus mogelijk immuun tegen het hele virus. Die belangrijke stukken viruseiwit noemt men epitopen.
AlgoNomics beweert nu dat het de epitopen van het Sars-virus heeft geïdentificeerd. "Dat is een beetje voorbarig'', zegt de viroloog Willy Min Jou van de vakgroep Moleculaire Biologie van de Universiteit Gent. De vondst is immers zuiver theoretisch. "Experimenten, eerst met cellen en dan met proefdieren, moeten nog aantonen of de eiwitfragmenten werkelijk een immuunreactie tegen sars opwekken. Pas dan zullen we weten of het echte epitopen zijn.''
Philippe Stas van AlgoNomics geeft toe dat het nog maar een eerste stap is; de verdere tests kunnen nog jaren in beslag nemen. De resultaten staan op de webstek van het bedrijf, vrij beschikbaar voor andere onderzoekers. "Maar wie er iets commercieels mee wil doen, moet wel rekening houden met ons patent'', zegt Stas.
De eiwitscheikundige Joël Vandekerkhove van de Gentse vakgroep Biochemie heeft het volste vertrouwen in de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek bij AlgoNomics, maar hij vermoedt dat de Gentse vorsers niet de enigen zijn die mogelijke epitopen op het spoor zijn. "Er bestaan veel computerprogramma's om eiwitstructuren te analyseren. Het is zo goed als zeker dat anderen er ook mee bezig zijn, nu iedereen het sars-genoom van het Internet kan plukken."
Links
| 
