Actueel

Als eerste land ter wereld keurde Nederland vandaag 28 november een wet goed die euthanasie en hulp bij zelfdoding onder bepaalde voorwaarden toelaat. Tien jaar gedoogbeleid wordt zo omgezet in harde wetgeving. Euthanasie en hulp bij zelfdoding blijven in het strafwetboek, maar artsen krijgen een ,"strafuitsluitingsgrond".

Veel buitenlanders geloven dat euthanasie in Nederland al lang wettelijk geregeld is. Ten onrechte. Net zoals voor softdrugs en tot voor kort voor prostitutie, ging het om een gedoogbeleid: het openbaar ministerie kneep een oogje dicht voor wie onder bepaalde voorwaarden de wet overtrad. Die voorwaarden waren vastgelegd in rechtspraak van de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege in Nederland.

Vandaag keurde een ruime meerderheid van de Tweede Kamer de wettelijke verankering van dit gedoogbeleid goed. De drie paarse regeringspartijen PVDA, VVD en D66 kregen de steun van oppositiepartij GroenLinks. Alleen CDA en enkele kleine - vaak religieuze - partijtjes stemmen tegen.

Na goedkeuring van de nieuwe wet blijven euthanasie en hulp bij zelfdoding strafbaar. Er komt echter een "strafuitsluitingsgrond" voor artsen die zorgvuldig handelen. De zorgvuldigheidsregels staan uitdrukkelijk in de wet: het moet gaan om een "vrijwillig, weloverwogen en duurzaam verzoek van de patiënt"; de arts moet ervan overtuigd zijn dat het lijden ,"uitzichtloos en ondraaglijk" is en dat er geen andere redelijke oplossing meer is; de patiënt moet goed geïnformeerd zijn; de arts moet gesteund worden door een onafhankelijke collega; hij moet de levensbeëindiging zorgvuldig uitvoeren; en de onnatuurlijke dood uitvoerig gemotiveerd melden aan de gemeentelijke lijkschouwer. Een toetsingscommissie onderzoekt of alles zorgvuldig is verlopen. Als aan alle voorwaarden voldaan is, is de arts niet strafbaar.

De nieuwe wet geeft ook een wettelijk karakter aan de schriftelijke wilsverklaring, die zo'n 100.000 Nederlanders nu al op zak hebben. In zo'n verklaring kunnen mensen aangeven in welke omstandigheden ze willen dat er euthanasie op hen wordt toegepast. Dat kan dan ook als zij niet meer in staat zijn hun wil te bepalen of duidelijk te maken.

Toch is er geen sprake van volledig zelfbeschikkingsrecht. De beslissing om in te gaan op een verzoek blijft in de handen van een arts. In de praktijk wordt op dit ogenblik slechts één derde van de verzoeken ingewilligd.

Terug naar Actueel